Νόμπελ Ιατρικής 2026: Ντάισεροθ, Χέγκεμαν, Νάγκελ για τους νευρώνες που ελέγχονται με φως

Το Νόμπελ Ιατρικής 2026 απονεμήθηκε στον Καρλ Ντάισεροθ, τον Πίτερ Χέγκεμαν και τον Γκέοργκ Νάγκελ για την οπτογενετική. Η μέθοδος ελέγχει με φως τα νευρικά κύτταρα και δείχνει πώς ο εγκέφαλος γεννά σκέψεις και συναισθήματα.

Το Νόμπελ Ιατρικής 2026 απονεμήθηκε στον Αμερικανό ψυχίατρο και νευρολόγο Καρλ Ντάισεροθ (Karl Deisseroth) και στους Γερμανούς συναδέλφους του Πίτερ Χέγκεμαν (Peter Hegemann) και Γκέοργκ Νάγκελ (Georg Nagel). Οι τρεις επιστήμονες τιμήθηκαν με το φετινό Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής για την πρωτοποριακή τους έρευνα στον τομέα της οπτογενετικής, μιας μεθόδου που επιτρέπει τον έλεγχο της δραστηριότητας των νευρικών κυττάρων με τη χρήση φωτός.

Η δουλειά τους έχει βοηθήσει την επιστημονική κοινότητα να κατανοήσει καλύτερα πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος και, κατ’ επέκταση, πώς δημιουργούνται και λειτουργούν οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές.

Γιατί η Επιτροπή βράβευσε την οπτογενετική με το Νόμπελ Ιατρικής

Η Επιτροπή Νόμπελ τόνισε ότι οι τρεις ερευνητές έθεσαν τα θεμέλια για μια νέα εποχή στη νευροεπιστήμη, αποκαλύπτοντας τα νευρωνικά κυκλώματα που βρίσκονται πίσω από «συγκεκριμένες μνήμες, συναισθήματα και συμπεριφορές» που σχετίζονται με νευρολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές.

Παράλληλα, η μέθοδος έχει αρχίσει να αξιοποιείται και στην κλινική ιατρική, με ερευνητές να την εφαρμόζουν σε προσπάθειες αποκατάστασης της όρασης σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης.

«Η οπτογενετική έχει αλλάξει θεμελιωδώς την κατανόησή μας για τον εγκέφαλο», ανέφερε η Συνέλευση των Νόμπελ. «Κάθε μέρα φέρνει νέες ανακαλύψεις, βοηθώντας στην επίλυση ενός από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρωπότητας: πώς λειτουργεί ο απίστευτος εγκέφαλός μας».

«Είναι απολύτως υπέροχο»: Η αντίδραση των βραβευθέντων

Οι τρεις βραβευθέντες χαρακτήρισαν την απόφαση «απολύτως υπέροχη», εκφράζοντας τη χαρά τους για την κορυφαία αυτή διάκριση. Παράλληλα, σημείωσαν ότι αποτελεί τιμή για τους ίδιους το γεγονός ότι μοιράζονται το βραβείο με φίλους.

Οι τρεις επιστήμονες θα μοιραστούν επίσης το χρηματικό έπαθλο, ύψους 900.000 λιρών, δηλαδή περίπου 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών.

Τι είναι η οπτογενετική;

Η οπτογενετική δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετούν τον εγκέφαλο με έναν τρόπο που μέχρι πρότινος έμοιαζε σχεδόν αδύνατος.

Ο Περ Σβένινγκσον (Per Svenningsson), πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ για τη Φυσιολογία ή την Ιατρική, εξήγησε ότι η οπτογενετική προσφέρει τη δυνατότητα «χαρτογράφησης του εγκεφάλου με έναν τρόπο που κάποτε μπορούσαμε μόνο να ονειρευτούμε».

Πριν από την ανάπτυξη της συγκεκριμένης μεθόδου, ο τρόπος με τον οποίο συνδέονται τα συναισθήματα, οι συμπεριφορές και οι λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος με την εσωτερική λειτουργία του εγκεφάλου παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ένα μυστήριο για τους επιστήμονες.

Πώς «φωτίζονται» οι διαδρομές του εγκεφάλου

Η οπτογενετική λειτουργεί ουσιαστικά σαν ένα εργαλείο που επιτρέπει στους ερευνητές να «φωτίζουν» τις διαδρομές του εγκεφάλου. Για να το πετύχουν, χρησιμοποιούν μια ειδική πρωτεΐνη που προέρχεται από φύκη και τους επιτρέπει να ελέγχουν την ηλεκτρική δραστηριότητα των κυττάρων μέσω του φωτός.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Χέγκεμαν και ο Νάγκελ ανακάλυψαν τη channelrhodopsin, μια πρωτεΐνη των φυκών με μοναδικές ιδιότητες. Η ανακάλυψη αυτή αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την εξέλιξη της οπτογενετικής.

Έκτοτε, οι ερευνητές κατάφεραν να μελετήσουν πολύ πιο αναλυτικά τα νευρικά κύτταρα και τις μεταξύ τους διαδρομές, παρατηρώντας και ανακαλύπτοντας πολύ περισσότερα για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει έτσι ανοίξει νέους δρόμους στην κατανόηση του εγκεφάλου, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξετάζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα νευρωνικά κυκλώματα που συνδέονται με τη μνήμη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά, αλλά και με διαταραχές που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ · 28 Σεπ 2026

Πανεπιστήμιο Πατρών: 400 φοιτητές δεν εγγράφηκαν λόγω ακρίβειας – Αδεια έδρανα και στην Ιατρική

ΕΙΔΗΣΕΙΣ · 18 Σεπ 2026

Τα Νόμπελ ανεβάζουν το χρηματικό έπαθλο στα 12 εκατ. σουηδικές κορόνες